Deze tentoonstelling is onderdeel van
Kennisbank Openbaar Bestuur op de
Het geheugen van BZK

Verzelfstandiging

Tentoonstelling over de positie van bestuursorganen

Introductie door de curator

Marjanne Sint

Het debat over de verzelfstandiging van overheidstaken kent enige geschiedenis, van een uitbreiding van het aantal zelfstandige bestuursorganen tot het inkaderen van bevoegdheden via wet en regelgeving.

De tijdlijn in deze tentoonstelling begint met de oratie van professor Scheltema, die de term ‘zbo’ in 1974 introduceerde. De tijdlijn eindigt met de tweede evaluatie van de Kaderwet uit 2018.

Deze online tentoonstelling, ontwikkeld onder supervisie en met inbreng van oud-topambtenaar Marjanne Sint, laat zien welke initiatieven rond dit dossier zijn genomen en wat er van die initiatieven terecht is gekomen. Interessant om kennis van te nemen vooral met het oog op de toekomst.

Lees de volledige introductie

De tentoonstelling in 3 minuten

Tijdlijn verzelfstandiging

Interviews

Is een deskundige op het gebied van Staats- en bestuursrecht. Hij was staatssecretaris van Justitie in het kabinet Van Agt II en Van Agt III, namens D66. Daarvoor was hij hoogleraar in Groningen en lid van de WRR. Van laatstgenoemde instelling was hij van 1998 tot 2004 ook voorzitter. Michiel Scheltema wordt gezien als de geestelijk vader van de Algemene wet bestuursrecht.

Bekijk het interview

Mark van Twist is decaan en bestuurder van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. Hij is daarnaast hoogleraar Bestuurskunde- en beleidsadvisering aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en lid in buitengewone dienst van de Algemene Rekenkamer.

Bekijk het interview

Interviews

Olga Scheltema-de Nie was (in de periode 1989-2002) lid van de Tweede Kamer. Zij was voor D66 woordvoerster op het terrein van binnenlands bestuur en een gedegen pleitbezorgster van bestuurlijke vernieuwing. Voordat zij in de Kamer kwam, was zij wetenschapper in Leiden, wethouder in de gemeente Haren en ambtenaar op het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Bekijk het interview

Van 1994 tot 1998 was Jacob Kohnstamm staatssecretaris van Binnenlandse Zaken. Van 1999 tot 2004 was hij Eerste Kamerlid. Van 2004 tot midden 2016 voorzitter van het College bescherming persoonsgegevens (later Autoriteit persoonsgegevens).  Sinds 2016 is Kohnstamm voorzitter van de Nederlandse vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde.

Bekijk het interview

Interviews

Roel Kuiper was van juni 2007 tot juni 2019 Eerste Kamerlid voor ChristenUnie. Vanaf 2011 leidde hij de fractie in de senaat. De heer Kuiper was bijzonder hoogleraar wijsbegeerte in Rotterdam en is nu rector en buitengewoon hoogleraar aan de Theologische universiteit Kampen.

Bekijk het interview

Johan de Leeuw was van juni 1986 tot december 1991 lid van de Tweede Kamer voor het CDA. Daarna vervulde hij diverse leidinggevende ambtelijke functies. Zo was hij Directeur-Generaal van de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit en Secretaris-Generaal van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2008-2012).

Bekijk het interview

Interviews

Dorine Burmanje was van 2004 tot 2019 gedreven bestuursvoorzitter en boegbeeld van het Kadaster en was van 2011 tot 2015 ook voorzitter van de handvestgroep Publiek Verantwoorden. Voor haar voorzitterschap bij het Kadaster was Burmanje secretaris-directeur van het Waterschap Rijn en IJssel en plaatsvervangende directeur van EnergieNed.

Bekijk het interview

Wetenschappelijke reflectie

Prof. Mr. Sjoerd Zijlstra

Sjoerd Zijlstra is sinds 2000 hoogleraar Staats- en Bestuursrecht aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Daarvoor was hij werkzaam bij de stafafdeling Constitutionele Zaken en Wetgeving bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. Hij werkte mee aan de Nota Functioneel bestuur, waarom en hoe? en was secretaris van het rapport Steekhoudend ministerschap (commissie-Scheltema). Hij promoveerde in 1997 cum laude op de dissertatie Zelfstandige bestuursorganen in een democratische rechtstaat. Ook is hij auteur van Bestuurlijk organisatierecht, het tot dusverre enige handboek over dat onderwerp. Daarnaast is Zijlstra voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Wetgeving, kerndocent aan de Academie voor Wetgeving en raadsheer-plaatsvervanger in de Centrale Raad van Beroep.

Lees de reflectie

Dashboards zbo's

Drie perspectieven op verzelfstandiging

We belichten drie perspectieven op verzelfstandiging:

  • Een perspectief op de praktijk: ‘Zbo’s tussen droom en werkelijkheid’ biedt een kijkje in de keuken bij zbo’s en hun eigenaren, de ministeries.
  • Het internationale perspectief: In het buitenland zijn er organisaties vergelijkbaar met zbo’s maar dan net weer anders. Ontdek de verschillen.
  • Privatisering in historisch perspectief: Bestuurlijke opvattingen over privatisering in de tijd en een historisch overzicht (WRR).

 

Bekijk de perspectieven