Privacy en Cookies

Voor een volledige werking plaatst deze website cookies op uw computer. Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics. Deze informatie helpt ons bij het verbeteren van onze website. De cookies bevatten anonieme informatie en blijven maximaal 2 jaar in uw browser aanwezig.

Naar de inhoud

Relatie met het parlement

Bewindspersonen leggen verantwoording af in het parlement, niet ambtenaren: in vele bewoordingen komt dit beginsel naar voren in gesprekken en publicaties over de verhoudingen tussen departementen en de Eerste en Tweede Kamer. En zoals bij ieder beginsel zijn er ‘preciezen’ en ‘rekkelijken’: hoeveel ruimte bied je als minister aan medewerkers om de boer op te gaan, of vanuit de positie als ambtenaar: hoeveel terughoudendheid betracht je bij verzoeken om informatie vanuit het parlement (of de media en brancheorganisaties)?

Ministers ontvangen bij hun aantreden Het Blauwe Boek waarin de mores uit de doeken worden gedaan. De secretaris van de ministerraad ontvouwt in het handboek een waaier van juridische grondslagen en praktische aspecten die zowel het eigen functioneren betreffen, als de omgang met medewerkers, journalisten en volksvertegenwoordigers. Zo wordt ook ingegaan op de ambtelijke ondersteuning bij contacten met de Staten-Generaal en de rol van de ‘politieke assistent’ waar iedere bewindspersoon recht op heeft. Als het gaat om contacten tussen ambtenaren en parlementariërs is het kabinet ‘met inachtneming van de ministeriele verantwoordelijkheid’ voorstander van ‘een ontspannen contact tussen volksvertegenwoordiging en het ambtelijk apparaat’. Waarbij verwezen wordt naar ‘Aanwijzingen externe contacten rijksambtenaren’, die meer bekendheid genieten als ‘Oekaze Kok/Dijkstal’. In 1989 ooit afgekondigd om ambtenaren te beschermen tegen willekeur, zegt de een, en de ander leest juist een beroep op afschermen.

Die ontspannen relatie tussen departementen en de Staten-Generaal is gebaat bij actualisering van ‘de Oekaze’, adviseerde de staatscommissie Parlementaire Stelsel in ‘Lage drempels, hoge dijken’ in december 2018. Het kabinet nam de aanbeveling over om de bekendheid te vergroten van de aanwijzingen en noemt daarbij dat Kamerleden om goed beslagen ten ijs te komen beter ambtelijke expertise moeten kunnen aanspreken. In de praktijk zijn zowel formele als informele bewegingen gaande, zoals ‘vaktechnische’ achtergrondbriefings. Ook verschijnen vaker publicaties van ambtelijke experts in de media en op platforms.

Moet je alle vragen beantwoorden die Kamerleden je stellen? Eerste hulp bij selectie.

Tweede Kamerleden en Brussel, of: de broze geopolitieke belangstelling van Den Haag.

Van het parlement naar het ministerie: je weet hoe de hazen lopen.

Werkt de Oekaze Kok? Een kwestie van ruimte en vertrouwen.

Wat is je ruimte, in de samenleving en het parlement?

Kunnen ambtenaren zonder direct contact met Kamerleden?

Aftreden: er is een koninklijke weg, maar dat is niet het enige dat invloed uitoefent.

Tussen een minister afvallen en een mening geven zit een verschil.