Privacy en Cookies

Voor een volledige werking plaatst deze website cookies op uw computer. Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics. Deze informatie helpt ons bij het verbeteren van onze website. De cookies bevatten anonieme informatie en blijven maximaal 2 jaar in uw browser aanwezig.

Naar de inhoud
U bevindt zich hier:

Klokkenluiden

Klokkenluiden

Overheidswerknemers die een misstand in hun werkomgeving waarnemen of vermoeden, moeten dit zonder nadelige consequenties kunnen melden. Eén van de verplichtingen van overheidswerkgevers is dat zij moeten zorgen voor een procedure voor het melden van een vermoeden van een misstand. De overheidswerkgever moet er ook voor zorgen dat de ambtenaar die te goeder trouw zijn vermoedens volgens die procedure meldt, geen nadelige gevolgen van dat melden ondervindt. Daarbij geldt als uitgangspunt dat vermoedens van misstanden eerst intern, binnen de eigen organisatie, aan de orde worden gesteld.

Afbeelding bij Klokkenluiden

Foto: Aafke Holwerda

Werknemers in de publieke en de private sector die een werkgerelateerde misstand willen melden, kunnen terecht bij het Huis voor klokkenluiders. Het Huis adviseert, ondersteunt en doet indien nodig onderzoek. Ook geeft het Huis voorlichting over klokkenluiden en integriteit aan werknemers en werkgevers.

 

Uitgelicht

Achtergrond

Beleidsdocumenten

Klokkenluidersregelingen

Rapporten

Kamerstukken

Websites

Over dit thema

Op 2 juli 2015 is het initiatiefvoorstel Wet Huis voor klokkenluiders met algemene stemmen door de Tweede Kamer aangenomen. Op 9 februari 2016 staat de plenaire behandeling van het initiatiefvoorstel in de Eerste Kamer geagendeerd.

Het wetsvoorstel is ingediend door het Tweede Kamerlid Van Raak (SP) en mede ondertekend door de partijen: PvdA, D66, CU, GL, PvdD en 50PLUS. Het voorziet – naast rechtsbescherming voor de melder van een vermoeden van een misstand - in de instelling van een Huis voor klokkenluiders. Het Huis krijgt als taak:

  • werknemers te adviseren over te ondernemen stappen inzake het vermoeden van een misstand, en
  • vermoedens van misstanden te onderzoeken zowel in de publieke als in de private sector.

Nadat het initiatiefvoorstel op 17 december 2013 door de Tweede Kamer werd aangenomen, is het op 20 mei 2014 in de Eerste Kamer aangehouden vanwege zorgen over onder meer de positionering van het Huis voor klokkenluiders bij de Nationale ombudsman.

Dit heeft de initiatiefnemers doen besluiten tot een wijziging van het wetsvoorstel, waarmee tegemoet is gekomen aan bestaande bezwaren. Het gaat hierbij onder meer over het vormgeven van het Huis als zelfstandig bestuursorgaan, de scheiding van de advies en onderzoekstaak, specifieke onderzoeksbevoegdheden voor de publieke sector en de private sector, de verhouding tot het Openbaar Ministerie, markttoezichthouders en inspecties of andere bevoegde instanties en de reikwijdte van de rechtsbescherming.

De initiatiefnemers hebben op 11 december 2014 het gewijzigd wetsvoorstel (novelle) bij de Tweede Kamer ingediend. Deze novelle is op 2 juli 2015 met algemene stemmen aangenomen. De Eerste Kamer heeft op 13 oktober 2015 een Voorlopig Verslag aan de initiatiefnemers uitgebracht met daarin ook enkele vragen aan het kabinet. Inmiddels hebben de initiatiefnemers de Memorie van Antwoord uitgebracht. Het kabinet heeft in de brief van de Minister van BZK van 3 december 2015 de gestelde vragen aan het Kabinet beantwoord.

Gevolgen inwerkingtreding Wnra voor Klokkenluidersregelingen

Per 1 januari 2020 is de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) in werking getreden. Met de Wnra zijn de regels van het private arbeidsrecht gaan gelden in veel overheidssectoren. De publiekrechtelijke rechtspositieregelingen (zoals ARAR en CAR-UWO) zijn vervangen door collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s). De klokkenluidersregelingen van deze overheidssectoren zijn veelal omgezet in cao-bepalingen. Bij de sectoren Politie en Defensie zijn de publiekrechtelijke klokkenluidersregelingen gebleven, omdat deze sectoren zijn uitgezonderd van de Wnra. Hieronder een overzicht van de sectorspecifieke regels over het melden van misstanden.

Internationaal

Op 30 april 2014 publiceerde de Raad van Europa een aanbeveling over de bescherming van klokkenluiders.

Op 26 november 2019 is er een Europese richtlijn gepubliceerd met nieuwe regels over klokkenluiden. De regels ter bescherming van klokkenluiders in deze EU-richtlijn sluiten grotendeels aan op de regelgeving die in Nederland geldt voor de bescherming van melders van misstanden. De Nederlandse regelgeving moet enigszins worden aangescherpt in verband met de verdergaande procedurele vereisten die de EU-richtlijn stelt voor de interne en externe meldingskanalen. Ook vereist de EU-richtlijn een regeling van de omkering van de bewijslast. Uiterlijk op 17 december 2021 moeten alle lidstaten die nieuwe regels omzetten in hun nationale wetgeving.