Privacy en Cookies

Voor een volledige werking plaatst deze website cookies op uw computer. Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics. Deze informatie helpt ons bij het verbeteren van onze website. De cookies bevatten anonieme informatie en blijven maximaal 2 jaar in uw browser aanwezig.

Naar de inhoud U bevindt zich hier:

Aanpak fraude

Twee hoofdvormen van fraude waarmee BZK te maken heeft zijn identiteitsfraude en adresfraude. Vrijwel iedereen in Nederland maakt gebruik van een van de identiteitsmiddelen van BZK zoals het paspoort, het DigiD account of de persoonslijst in de Basisregistratie personen (BRP). Een veel voorkomende manier om fraude te plegen bestaat erin één of meerdere van deze identiteitsmiddelen te manipuleren. Hiermee kan de fraudeur het doen voorkomen alsof hij recht heeft op een bepaalde voorziening van de overheid zoals een huurtoeslag of een hogere AOW-uitkering. Een fraudeur kan zich in transacties met het bedrijfsleven als iemand anders voordoen en wel de baten van de transacties incasseren zonder voor de kosten op te draaien zoals bij het bestellen op Internet onder een aangenomen identiteit.

De operationele fraude aanpak bestaat uit opsporing en verhindering van fraudegevallen bij DigiD, bij de BRP en het verlenen van slachtofferhulp door het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude (CMI). De structurele fraude aanpak bestaat uit de projecten identiteitsfraude, adresfraude en hackathon. Tot relevante aanpalende projecten behoren CheckId/StopID, de kwaliteitsagenda BRP, het opleidingsproject NBP en de realisatie van de elektronische identiteit (eID).

Uitgelicht

Over dit thema

DigiD

BRP

CMI

Project identiteitsfraude

Project kwaliteit BRP

Project Hackathon

Overige projecten

Tweede Kamer

DigiD

DigiD is een persoonlijke combinatie van een gebruikersnaam en een wachtwoord. DigiD wordt gebruikt om de identiteit van personen op internet vast te stellen wanneer ze contact hebben met de overheid. Het beheer DigiD wordt door het agentschap Logius van BZK uitgevoerd.

Om veilig met DigiD te kunnen werken wordt voortdurend onderzocht welke risico’s zich voordoen en welke maatregelen daartegen kunnen worden getroffen. Zo wordt sinds begin 2014 in risicogebieden de activeringscode voor DigiD thuisbezorgd. Ook zijn sinds kort de eisen voor wachtwoorden verscherpt en wordt een DigiD account afgesloten wannneer het 3 jaar niet wordt gebruikt. Voorts wordt het gebruik van DigiD voortdurend gemonitord zodat in voorkomende gevallen misbruik van een DigiD account voorkomen en/of gestopt kan worden. Hiertoe werkt het ministerie van BZK nauw samen met andere overheidsorganisaties en worden signalen die wijzen op mogelijke fraude gewisseld.

BRP

De Basisregistratie Personen (BRP) bevat persoonslijsten waarop gegevens over de ingezetenen van Nederland worden vermeld. Het gaat hierbij onder meer om adresgegevens en gegevens betreffende geboorte, huwelijk en partnerschap, ouders en kinderen. Deze gegevens worden door overheidsinstanties veelvuldig gebruikt. Opzettelijke fouten in deze gegevens kunnen leiden tot adresgerelateerde fraude zoals fraude met huurtoeslagen. De Rijksdienst voor Identiteitsgegevens van BZK beheert de centrale voorzieningen van de BRP, de gemeenten zijn verantwoordelijk voor de gegevens over hun inwoners en het agentschap BPR is verantwoordelijk voor de gegevens over niet-ingezetenen.

Voor het opsporen en verhinderen van fraude analyseert het agentschap BPR gegevens in de BRP mede in samenhang met gegevens van overheidsorganisaties en genereert fraudepatronen en -signalen. Signalen over mogelijke fraude uit eigen onderzoek en signalen afkomstig van andere overheidsorganisaties worden doorgeleid naar gemeenten en de resultaten van het daarop volgende gemeentelijk onderzoek wordt gemonitord en teruggekoppeld.  

De kennis die hierbij wordt opgedaan wordt door middel van een toolbox breed beschikbaar gesteld waarmee gemeenten actief fraude kunnen bestrijden. Er wordt bewaakt of en in hoeverre gemeenten acties om  fraude te bestrijden actief oppakken en hoe effectief dat proces verloopt. Op basis van de resultaten wordt bepaald welke verbeteringen in de aanpak doorgevoerd moeten worden.

CMI

Slachtoffers van identiteitsfraude kunnen terecht bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude (CMI). Dit initiatief van de Nederlandse overheid begeleidt mensen waarvan de identiteit is misbruikt of waarvan de registratie van persoonsgegevens bij de overheid niet klopt. Bij een melding aan het CMI wordt een analyse van de situatie gemaakt en van de gevolgen van de fraude. Het slachtoffer krijgt advies over de stappen die het beste gezet kunnen worden. Ook krijgt het slachtoffer advies over het voorkomen van identiteitsfraude. Als het slachtoffer er met de betrokken instanties niet zelf uitkomt, kan het CMI bij veel partijen aandringen op afhandeling. Het CMI is organisatorisch ondergebracht bij agentschap BPR.

Project identiteitsfraude

De aanpak van identiteitsfraude focust zich op het verder bevorderen van de kwaliteit van de Basisregistratie Personen en op het veilig gebruiken van identiteitsdocumenten en DigiD als centrale voorzieningen. Het op orde houden van die basis vergt een permanente inspanning. Daarnaast wordt geïnvesteerd in het verbeteren van de samenwerking in de aanpak van identiteitsfraude. Dat is de kern van de kabinetsvisie op de aanpak van identiteitsfraude, die in 2013 naar de Tweede Kamer is gestuurd: de aanpak was te gefragmenteerd, voorkomen en herstellen van identiteitsfraude vraagt om samenwerking tussen partners in publieke en private sector.

BZK heeft daarom drie meerjarige projecten opgezet met partners in publieke en private sector:

  1. De meerjarencampagne ‘Een veilig ID’
  2. Verbeteren van registratie en monitoring van identiteitsfraude, met een jaarlijkse monitor ‘Identiteit in cijfers’
  3. Ontwikkelen en onderhouden van barrièremodellen tegen identiteitsfraude.

Project kwaliteit BRP

In het project Kwaliteit BRP ligt de nadruk op het verminderen van de adresfraude. Om de adressen in de BRP correct te laten zijn moeten gebruikers als zij gerede twijfel hebben aan een adresgegeven, dit terugmelden aan gemeenten. De gemeenten moeten de terugmeldingen vervolgens adequaat en tijdig verwerken. Zowel het terugmeldproces als de afhandeling door gemeenten moeten gestimuleerd worden zodat er meer en vaker wordt teruggemeld en de meldingen tijdig worden verwerkt. Dit resulteert in betere adresgegevens in de BRP.

Sommige personen staan in de BRP geregistreerd als VOW: Vertrokken, onbekend waarheen. Dit kán te maken hebben met nalatigheid van de burger, maar van de naar schatting 450.000 VOW-ers zijn er mogelijk enige tienduizenden die bewust als zodanig te boek willen staan omdat zij niet door de overheid gevonden willen worden. Bijvoorbeeld in verband met uitstaande vorderingen. Op basis van onderzoek wordt bepaald hoe deze groep onvindbare debiteuren in de toekomst gevonden kan worden.

Rapporten en publicaties over VOW:

Ook frauduleuze adresaanbieders worden aangepakt. Dit zijn partijen die woonadressen aanbieden waarmee mensen zich kunnen inschrijven in de BRP zonder er daadwerkelijk te wonen. Of mensen wordt een woonadres aangeboden zonder dat zij zich hiermee hoeven in te schrijven in de BRP.

Deling van informatie en bestandsvergelijkingen zijn essentieel bij het opsporen van fraude. Voor zover hierbij bij de BZK-bestanden juridische obstakels in de weg staan, worden deze geïdentificeerd en waar mogelijk door wettelijke maatregelen weggenomen.

Project hackathon

Om fraudeurs een stap voor te zijn is het van belang om ‘out of the box’ te denken en nieuwe ideeën te ontwikkelen. Een dergelijk innovatief initiatief is een hackathon. Een hackathon is een evenement waarbij kleine creatieve teams van buiten de overheid aan de slag gaan met datasets om in korte tijd ideeën te genereren voor informatietoepassingen.

Notifraude en Meld een Vermoeden app. Met deze twee innovatieve ideeën wonnen Team Connicted en Team Milvum de Hackathon Aanpak Fraude 2016. Beide ideeën richten zich op het verbeteren van de aanpak van fraude binnen gemeenten.

Tweede Kamer

De Tweede Kamer wisselt regelmatig van gedachten met de betrokken bewindslieden over onderwerpen die te maken hebben met de aanpak van fraude. Zie hieronder de verslagen.